"МИЛЛИОНЕР" республикалық іскерлік апталығы

ӨЗ МОДЕЛІҢДІ ТАҢДА

25.12.2009 ж.

Осы күнге дейін Қазақстан Ипотекалық Компаниясы (ҚИК) несиелік және ипотекалық ұйымдармен бірлесіп жұмыс атқарды, олардан тұрғындарға берілген ипотекалық несиелерді сатып алып және сонымен оларға жаңа несиелер үшін қаражаттар ұсынумен өтімділік туғызды. Сонымен бірге ҚИК «еншілес» – «КазИпотека» ипотекалық ұйымы басында тікелей тек қана тұрғын үй қарыздарын, ал соңғы кезеңде шағын және орта бизнеске арналған коммерциялық жылжымайтын мүлікке арналған несиелер бере бастады. Енді «КазИпотека» ҚИК қосылды, ҚИК 2010 жылдың 10 қаңтарынан бастап тікелей ипотекалық несие беруге кіріседі.

Толығымен алғанда ипотекалық несиелендіру нарығын қандай өзгертулер күтуде? Мемлекетке тәуелді компания несие ұйымдарымен бәсекелесуі тиіс пе? «Миллионердің» осы және басқа да сауалдарына «Қазақстан ипотекалық компаниясы» АҚ Басқарма Төрағасы Азамат ИБАДУЛЛАЕВ жауап береді.

– Азамат Абдул-Амитович, ҚИК қайта ұйымдастырудан қандай пайда түседі?

– «КазИпотеканың» іс жүзіндегі барлық бизнесі ҚИК өтеді. Сонымен бірге, «КазИпотека» түсетін комиссия түріндегі қосымша табыстарға, сондай-ақ сыйақы мөлшерлемесін бақылау мүмкіндігіне ие боламыз. Менің ойымша, ҚИК тікелей несие беру нарығына шығуы, ең алдымен қарыз алушыларға тиімді болады: егер біз осы уақытқа дейін коммерциялық банктермен тікілес бәсекелес болмасақ, енді осындай мүмкіндік туып отыр …

– Ал бұл нарық үшін кемшілік болып табылмай ма?

– Мен мемлекеттің осы немесе басқа секторларға араласуы орынсыз екенімен келісемін. Егер бұл атап айтқанда, жоғары бәсекелес қаржы секторы және оның ішінде ипотека болатын болса. Бірақ ипотекалық несиелендіру саласында біздің алдымызда түйінді мәселелер тұрғанда, банктер мен кәсіби компаниялар өз мәселелерін шешумен айналысып және тұрғындарға несие бере алмаған жағдайда, ипотекалық нарықты ынталандыру қажет.

Бұл біздің жалғыз бизнесіміз, біз ипотекалық несие берумен айналысамыз және басқа ешнәрсені одан күшті жасай алмаймыз. Нарық жұмыс істей бастағанда, одан да жетілген құрал ойлап табамыз. Мен дүниежүзінде осыған ұқсас бес компанияның ішінде жалғыз қалғанымызды мақтан тұтамын, қазір Freddy Mac, Fanny May және басқалары қалмады. Біз нарыққа қажетпіз, біз бәсекелесе аламыз.

– ҚИК дамуына қандай ақшаны пайдаланасыздар?

– Бізді үнемі бюджет есебінен күн көреді деп есептейді. Бірақ шындығында олай емес. ҚИК құрылған кезеңнен бастап тоғыз жыл ішінде біз бюджеттен 20,5 млрд. теңге алдық, ал бизнес 200 млрд. теңге сомаға бағаланады. Барлық қалған ақша нарықтық операция мен облигацияларды орналастыру есебінен жинақталған.

– Сіздер өз облигациялық бағдарламаларыңызды жемісті деп бағалайсыздар ма?

– Толығымен алғанда, солай бағалаймыз. Бізде негізгі проблема 2001 жылдан бастап 2005 жыл аралығында шығарылған облигацияларға қатысты болды. Оның барлығы құнсыздануға байланысты. 2007-2008 жылдар біздің компания үшін қиын болды, өйткені құнсыздану 19% дейін көтерілді, ал бізге инвесторларға жылдық 22-23% төлеуге тұра келді.

Қазіргі кезеңде жағдай реттелді. Мөлшерлеме қатты төмендеді, өзгеру беталысы сатып алушылар жағына қарай емес, орналастырушылар жағына қарай өзгерді. Біздің инвесторларға қазір табыс маңызды емес, қараңыздаршы, дефолттың үстіне дефолт, сондықтан сенімділік маңыздырақ. Осы жылы біз облигациялардың екі шығарылымын орналастырдық. Инвесторлардың айтуынша, ипотека – жоғары тәуекелді сектор, солай дегенімен де олар қағаздарды сатып алуда. Екі ай ішінде біз 12 млрд. теңгеге облигацияларды орналастырдық! Табыс орта есеппен 11% құрады.

– ҚИК тек қана тікелей несиелендірумен айналыса ма?

– Қайта ұйымдастыру дегеніміз, ол ҚИК жаңа бизнеске бет алды дегенді білдірмейтіндігін, бірден атап айтқым келеді. Ипотекалық несие берумен бір басқарма немесе департамент қана айналысады, қазір біз оны құрылым бойынша анықтап жатырмыз. Негізгі бизнес, ал бұл шамамен ҚИК операцияларының 90% қалады. Біз бұрынғыдай банк-серіктестерден және ипотекалық компаниялардан талап құқықтарын сатып алуды іске асырамыз. Бүгінгі күні біз 29 мың қарыз алушыға қызмет көрсетеміз. Біз құрылған кезеңнен бастап 87 мың несие берілді. Біз клиенттер үшін тартыспаймыз және оны артық деп санаймыз.

– ҚИК ұсынылатын несие беру талаптары, банктермен ұсынылатын несие беру талаптарынан – несие беру мерзімі, сыйақы мөлшерлемесі және т.б. бойынша ерекшелене ме?

– Ешнәрсе өзгермейді. «КазИпотекамен» ұсынылған талаптар, негізгі компаниясы бізбен бекітілген. Сыйақы мөлшерлемесі – 11-12, жекеленген жағдайларда – жылдық 13%. Несие беру мерзімі – 20 жыл.

– Яғни, қарыз алушыға бәрібір, несиені банктен немесе ҚИК алса да?

– Иә, соңғы мөлшерлеме қарыз алушы үшін біреу. Бірақ тікелей несие беру біз үшін пайдалы, өйткені банктерге берген маржа, енді өзімізде қалады. Сонымен қатар,әрине, тәуекел пайда болады, ал маржа – біз өзімізге алатын тәуекел үшін ақы болып табылады.

– Сіздерде алдында тәуекел аз болды?

– ҚИК барлық проблемалық қоржыны – 4%. Бізде серіктестермен барлық қатынастар нақты жазылған. Егер 60 күн ішінде қарыз өтелмеген жағдайда, біз оны банкке қайтарамыз. Ол біздің облигация ұстаушыларды қорғау мақсатында жасалған.

Мен сіздерге айтайын, ең таңғалдыратын жағдай екі дағдарыс жыл ішінде ҚИК бірде-бір пәтерді аукционнан сатқан жоқ. Біз пәтерді сауда-саттыққа шығарған кезеңде-ақ, қарыз алушы пәтерді толығымен өтейді!

– Жекеленген нарыққа шығу үшін ҚИК тармақталған қызмет көрсету желісі бар ма? Қандай аймақтарда өз қызметтеріңізді көрсетесіздер?

– Іс жүзінде барлық облыс орталықтарында өкілдіктеріміз бар. Өкілдіктің мақсаты сол жерде барлық құжаттарды жинақтап, сканерден өткізіп, бас кеңсеге жіберу. Филиалдық бөлімшелерді біз дамытпаймыз, өйткені шешім қабылдау мәселелері бізде автоматтандырылған және орталықтандырылған.

– Сіздің ойыңызша, ипотекалық несие беру нарығы аудан орталықтарына қарай ауыса ма?

– Бұлай болғанға дейін көп уақыт өтеді.... Ипотека нарығы – нарықтағы ең маңыздылардың бірі. Бірақ ол қазір Алматы, Астана, Ақтау, Атырауда ғана дамуда. Әрине, басқа аймақтарда да адамдар ипотека алуға дайын, өкінішке орай, кейде ойланбайды, бұл жай нәрсе емес – қарыз алдым, үй сатып алдым деген сияқты. Ол үшін тиісті табысы болуы тиіс. Егер қарыз алушы табысының 50% көбін несиені төлеуге жұмсайтын болса, біз бірден бас тартамыз. Өйткені ол қарызды өтей алмайды. Несиені өтеуге отбасы табысының 30-40% артық емес жіберілуі тиіс.

– Азамат Абдул-Амитович, өкінішке орай, тұрғындардың өмір сүру деңгейі әлі де жоғарылаған жоқ және кез келген қарыз отбасы бюджетіне ауыртпалық тудырады, сонда да ипотекалық несиелендіруді дамыту қажет пе?

– Шындығында, ипотека – бұл отбасы бюджетіне едәуір ауыртпалық тудыратын қаржылық құрал. Несие алған тұлға алдын-ала 10-20 жылға өз бюджетін жоспарлауы тиіс. Бұл өзіңнің және отбасы алдындағы үлкен жауапкершілік.

Біз несиелендіру мәдениетін ақырындап болса да игеруіміз қажет, себебі бұл әрдайым үлкен мүмкіндіктер тудырады. Ипотекалық несие беру мәдениеті әр мемлекетте әр түрлі. АҚШ-та барлығы қарызға өмір сүреді. Бұл үлгі біздің компанияда да іске асырылған. Германияда да қарызға өмір сүреді, бірақ біршама басқаша, яғни ақша қорын жинақтаумен, бұл үлгіні Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі қолданады. Сонымен қатар ең оңай үшінші нұсқа бар: ақшаң бар – тұрғын үй сатып ал. Біздің мемлекетте тұрғын үйді жақсарту үшін барлық жағдайлар жасалған. Әр адам өзіне ұнайтын үлгіні өзі таңдап алуы тиіс.

– Жылжымайтын мүлікті сатып алу үшін қазір ыңғайлы уақыт па, соны айта аласыз ба?

– Бұл сұраққа әр адамның жауабы оның алдағы күнге деген қаншалықты сеніміне байланысты болады. Жылжымайтын мүлік бағасына қатысты қандай да болмасын болжам жасағым келмейді. Менің ойымша, алдағы уақытта баға өседі. Аламатыда қазір жаңадан салынып жатқан құрылыс жоқ. Бірақ кенттенуге байланысты тұрғындар санының жыл сайын өсуі 35-40 мың адамды құрайды. Бұл ресми статистика. Әрине, осы қалаға көшіп келген адамдар бір жерде тұруы тиіс. Осыған байланысты ерте немес кеш болсын тұрғын үй құрылысын қайта жандандыру туралы мәселе пайда болады.

– Жылжымайтын мүлікке бағаның өсуі қайта басталған кезде ғана ипотека нарығы жандана ма?

Жылжымайтын мүлік нарығында бағаның қатты өсуі әзірге байқалмайды. Оның қажеті де жоқ. Бізге бағаның ақырын, бір қалыпты, байыппен өскені керек.

2010-жылы «Қазақстанның Ипотекалық Компаниясы» 20 млрд. теңгенің облигацияларын шығаруды жоспарлап отыр

Хабар (ТВ): 22.12.2009

2010-жылы «Қазақстанның Ипотекалық Компаниясы» 20 млрд. теңгенің облигацияларын шығаруды жоспарлап отыр. Бұл туралы компания басшылары Алматыда құрылымның жылдық қорытындыларына арналған баспасөз-конференциясы барысында мәлім етті. Сала мамандарының айтуынша, 2009-жылдың 1-желтоқсанына ҚИК-сы екінші дәрежелі банктерден 135 млрд. теңгенің міндеттемелерін сатып алған болатын. Осылайша, барлығы 46 мың адам ипотекалық несиелерге қол жеткізді. Олардың 19,5 мыңы мемлекеттік бағдарлама аясында 48 млрд. теңге алды.
Азамат Ибадуллаев, «Қазақстан Ипотекалық компаниясы» АҚ басқарма төрағасы:
- Ендігі жылға қойып отырған пландарымызда 20 млрд.-тай шығару. Осы жылы шығарғанымыз 14 млрд. теңгеге.
Сондай-ақ, желтоқсанның біріне шаққанда компанияның активтері 109,5 млрд. теңгені құрады. Құрылымның міндеттемелері 84 млрд. теңгеден асып, жеке капиталы 25 млрд.-қа жетті. Бұдан бөлек, ҚИК-сының 11 айдағы табысы 10 млрд. 780 млн. теңге болды.
Азамат Ибадуллаев, «Қазақстан Ипотекалық компаниясы» АҚ басқарма төрағасы:
- Және мына ҚИК-сының және «ҚазИпотека» АҚ-ының қосылуы. Январьдің бірінен бастап 2 компания бір болып саналып, жұмыс істей бастайды. «ҚазИпотека» деген компания болмайды. Бұл ҚИК-сының ішінде кредит беру бөлімі болып саналады.

«Қазақстан ипотекалық компаниясы» АҚ-ның айналымдағы облигациялары 61,2 миллиард теңгені құрады

Қазақпарат: 22.12.2009

Автор: ЕРЛІК ЕРЖАНҰЛЫ

«Қазақстан ипотекалық компаниясы» АҚ-да 11 айдағы табыстың көлемі 10 миллиард 780 миллион 227 мың теңгені құрады. Оны компанияның Басқарма төрағасы Азамат Ибадуллаев бүгін Алматыда өткен баспасөз мәслихатында мәлімдеді, деп хабарлайды ҚазАқпарат.
«Табыс көлемі биыл 282 миллион 278 мың теңгеге артты. Оның ішінде өнімді жүзеге асырудан түскен табыс 5 миллиард 792 миллион 619 мың теңгені құрады. Ал шығын 14 миллиард 979 миллион 68 мың теңге болды. Былтыр 11 айда табыс 10 миллиард 497 миллион 227 мың теңге болып, оның ішінде өнімді жүзеге асырудағы табыстың көлемі 6 миллиард 293 миллион 227 мың теңгені құраған еді. Компанияның активтері есептік кезеңде өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1,01 есе ұлғайып, жеке капитал 0,8 есеге кеміді. Ал міндеттемелер 1,1 есеге ұлғайды», дейді Басқарма төрағасы. Оның айтуынша, қаңтар-қараша айларының аралығындағы мерзімде нарықтық бағдарлама бойынша 5 833 000,85 мың теңге сомасындағы ипотекалық займдар бойынша талап ету құқығы сатып алынған. Оның 73 пайызын - баспана сатып алу, 21 пайызын - коммерциялық жылжымайтын мүлікті сатып алу, 4 пайызын - баспананы жөндеу, 2 пайызын - баспана құрылысы және баспана құрылысын қаржыландыруға үлестік қатысу құрайды. Жалпы компанияның өнімдерінің 40,92 пайызы - Алматы қаласының, 16,48 пайызы Астана қаласының, 11,51 пайызы Ақтөбе облысының еншісінде. Биыл онда үшінші облигациялық бағдарлама аясында жалпы сомасы 13 миллиард теңгенің төртінші және бесінші шығарылымы тіркелді. Номинал құны бойынша орналастырылған облигациялардың сомасы 14,1 миллиард теңге болды. Желтоқсанның 1-індегі жағдай бойынша активтер сомасы 109 миллиард 450 миллион 920 мың теңгені, міндеттемелер 84 миллиард 255миллион 537 мың теңгені, ал жеке капитал 25 миллиард 195 миллион 383 мың теңге соманы құрады.