ҚР президенті Нұрсұлтан Назарбаев 2011 жылғы 10 тамызда «Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» Жарлыққа қол қойып және ол жарлық бойынша «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ даму институтының акция пакеттері ҚР Экономикалық даму және сауда министрлігіне (ЭДСМ) және ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігіне (ИЖТМ), сондай-ақ құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері агенттігіне берілгендігін естеріңізге сала кетейік.
Даму институттарының берілуі отандық сарапшылардың пікірі бойынша қорды дамыту стратегиясындағы жаңа көзқарастармен байланысты болып отыр. Тәуелсіз талдаушы Денис Рыбалкин мемлекет саясатының бұл қадамдарын экономиканы жетілдіру саласындағы іс-шараларды жүзеге асырудың дәл қазіргі таңдағы қисынды жолы деп санайды.
Қабылданған шешімдердің нәтижесінде министрліктер мен ведомстволардың еншісіне сенімгерлікпен басқаруға 2008 жылға дейін «Қазына» АҚ құрамына жатқызылған активтердің көп бөлігі берілді. Жарлық мәтіні бойынша негізгі бенефициар ИЖТМ болады. Оның қарамағына «Инвестициялық қор» АҚ, «Kazyna Capital Management» АҚ, «ҚазЭкспортГарант» Экспорттық кредиттік сақтандыру корпорациясы, ал Экономикалық даму және сауда министрлігіне «Даму» Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ берілді.
Сонымен қатар, ҚР Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері агенттігіне Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі, Қазақстанның ипотекалық несиелерге кепілдік беру қоры, «Қазақстан Ипотекалық Компаниясы» Ипотекалық ұйымы берілді.
«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ баспасөз қызметінің хабарлауы бойынша, қор мемлекеттік бағдарламаларының «көш басшысы» болу стратегиясынан басқарушы компания сапасына көтерілуді көздеп отыр, бұл жағдай нарық саласында әрекет етіп отырған ұлттық компаниялардың бәсекеге қабілеттілігін арттыруы мүмкін, сондай-ақ белсенді инвестициялық саясатты жүргізуге, жаңартпа мәдениетті енгізуге қолғабыс етеді.
Бастапқы кездерде даму институттары мемлекеттік бағдарламаларды іске асыратын құрал ретінде ұйымдастырылған болатын және бұл кезде осындай компаниялардың арқасында көп пайда табу негізгі мақсат болған жоқ.
«Дегенмен, «Самұрық-Қазына» холдингін ұйымдастыру барысында барлық даму институттарын жалғыз ғана акционердің қарамағына беру осындай компанияларға Еуропада және Сингапурда, Малазияда қолданылатын озық тәжірибелерді ендіру үрдісін бастап берді және компания қызметінің тиімділігі мен айқындығын жоғарлатуға қажетті жоспарлау және бюджеттендіру жүйесін ретке келтіруге мүмкіндік берді», - деп хабарлайды Қордың баспасөзі. Осындай жолдар арқылы даму институттарын беру атқарушы үкімет органдарына бюджеттен оларды қаржыландыруға бөлінген қаражат есебінен ірі мемлекеттік бағдарламаларды тиімді жолдармен іске асыруға мүмкіндік береді.
«Ракурс» экономикалық талдау және жоспарлау орталығының басшысы Ораз Жандосов «Самұрық» құрамынан «Қазынаның» негізгі құрамдас бөліктерін «бөліп шығару» - дұрыс шешім деп санайды. Ол: «2008 жылдың күз айында оларды біріктіру жүргізілген кезінде үлкен қателік жасалынды» деп, мен үш жыл бойы айтып келемін», -деді. «ҰӘҚ басты міндеттері бизнестің дамуына жағдай жасау, қазақстандық кәсіпкерлермен жаңадан ашылған өндірістерге қолдау көрсету болып табылмайды», - деп айтты.
Даму институттарын бағыттаушы министрліктермен оңтайлы басқару жаңартпа мәдениеттің инвестициялық жобаларын іске асырып жатқан кәсіпкерлерге қолдау көрсету жөніндегі қажетті шараларды өз уақытында қабылдауға мүмкіндік береді.
Анықтама